| Çocukların tecrübesizliğine ve hatalarına sabredemiyor, hemen güngörmüş babaya sığınıyoruz; çok geçmeden babanın hantallığından ve boyunduruğundan bunalıyor, kendimizi çocuklar arasına zor atıyoruz. Sonra sabah kalkıp, özgürce kendimiz adam olmaya karar veriyoruz. Fakat, öğlen vakti ufak (veya büyük) bir sendelemeyle özgüvenimizi yitiriyor, akşam olmadan da kendimizi tekrar babamızın kucağına atıyoruz. İnsanlık olarak yüzyıllardır çektiğimiz bu fikir işkencesine "Sisyphus sendromu" denir. Sisyphus ("sisıfıs" okunur) antik çağda yaşamış, kardeşinin tahtına hileyle oturan zalim bir Yunan kralıdır. Gözünü hırs bürümüş, mal canlısı ve en yakınlarını bile her daim aldatan güvenilmez birisidir. Hatta, eski çağların genelgeçer kanunu, "yolculara ve misafirlere dokunulmaz" ilkesini bile hiçe sayan, onların mallarına ve canlarına kastetmekten çekinmeyen bir kişidir. Yalnız bir gün sert bir kayaya çarpar. Haddini aşıp, Yunan mitolojisinde "baş tanrı" sayılan Zeus’un sırlarını pervasızca herkese ifşa edince, Zeus derhal onun üzerine "ölüm tanrısı" Thenatos’u gönderir. Ancak mucit olarak da bilinen Sisyphus, Thenatos’a, canını almadan yeni icat ettiği müthiş zincirlerin nasıl çalıştığını bir görmesini rica eder. O da oyuna gelip deneyince, Sisyphus "ölüme" zincir vurur. Bundan sonra artık hiç kimse ölmez olur. Zeus’un oğlu Ares, artık yaptığı savaşlardan zevk almamaya başlar, çünkü hasımları ölmek bilmez. Buna çok sinirlenen Ares, nihayet bu taşkınlığa bir son verir. Thenatos’u azat, Sisyphus’u idam eder. Düzenbazlığından dolayı, Sisyphus öbür dünyada büyük bir cezaya çarptırılır. Cezası kocaman bir kayayı her gün yalçın bir tepeye çıkarmaktır; ancak ne zaman zirveye yanaşsa, kaya aşağı yuvarlanmaktadır ve her defasında o tekrar baştan başlamak zorundadır. Sisyphus’un cezası sonsuza kadar doruğa hiçbir zaman ulaşmayacak o koskoca kayayı sırtlanmaktır. İnsanoğlunun devletle piyasalar arasında mütemadiyen gidip gelişine bu yüzden "Sisyphus sendromu" denir. KÜRESEL KRİZLE DEĞİŞEN MASKELER 1929 Büyük Ekonomik Buhranı’na kadar serbest piyasalar "melek", devlet "şeytandı". Buhran sırasında piyasalar çökünce, piyasalar "şeytan", devlet "melek" oldu. Ancak, devletin hükümranlığı da fazla sürmedi. Muazzam kaynaklar her şeyi bildiğini farz eden bir avuç azınlığın elinde çarçur olunca, devlet gözden düştü. 1980’lerde Reagan ve Thatcher, özelleştirmeye ağırlık verip, serbest piyasaları yeniden "melekleştirdi"; çünkü "başka alternatif yok" dediler. Şu anki küresel krizle maskeler yeniden değişme eğiliminde; piyasalar "çirkin", devlet "cici" gösteriliyor. Aslında bu, devletle halk arasında yüzyıllardır süren entelektüel bir savaşın devamıdır. Kaybeden tekrar toparlanmakta ve krizleri fırsat bilerek "melekleşmektedir". Mesela, merkez bankaları şu an birçok ülkede bağımsızdır. Ancak, bu, birçok politikacıyı rahatsız etmektedir. Çünkü merkez bankalarının hatalarını kendilerinin ödediklerini ileri sürmektedirler. Ancak, yıllar göstermiştir ki, politikacı güdümündeki merkez bankaları para pompalayan enflasyon makinelerine dönüşmektedir. Ayrıca politikacılar seçim kaygısıyla kısa dönemli düşünmekte, ülkenin uzun dönemli çıkarlarını göz ardı etmektedirler. Bu yüzden Türkiye dahil, birçok modern ülkede merkez bankaları kanunla siyasi baskıdan korunmuştur. Ancak, gün politikacıların günüdür. Siyasiler, bu krizde serbest piyasaların ve özel teşebbüsün çark ettiğini düşünmekte, halkın temsilcileri olarak, artık direksiyona geçmek istemektedirler. Bu devletin "geri dönüş" çabasıdır. |
